Vi khuẩn HP (Helicobacter pylori) là tác nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý về dạ dày tá tràng. Nhiều người khi được chẩn đoán HP dương tính lo lắng không biết vi khuẩn HP có tự hết không, có cần điều trị ngay hay có nguy cơ tái phát về sau hay không. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ mức độ nguy hiểm của HP và cách điều trị, phòng ngừa hiệu quả.
1. Vi khuẩn HP nguy hiểm như thế nào?
Vi khuẩn HP (H. pylori) là loại vi khuẩn gram âm, hình xoắn, sống trong lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày. Nhờ sản xuất enzyme urease trung hòa axit, HP có thể tồn tại trong môi trường acid mạnh và gây tổn thương cho dạ dày.
Vi khuẩn HP là nỗi lo của hàng triệu người, là thủ phạm chính gây ra viêm loét dạ dày - tá tràng và ung thư dạ dày. Đáng nói, vi khuẩn HP dễ dàng lây nhiễm qua đường miệng – miệng, phân – miệng và qua dụng cụ y tế nếu không tiệt trùng đúng chuẩn. Vì vậy, nhiễm HP có thể xảy ra ở bất kỳ ai, đặc biệt trong gia đình có người dương tính.
Vi khuẩn HP là thủ phạm chính gây ra các vấn đề về dạ dày - tá tràng
2. Vi khuẩn HP có tự hết không?
Vi khuẩn HP không thể tự chết, cũng không thể bị loại bỏ bởi hệ miễn dịch như các vi khuẩn thông thường. Nhờ enzyme Urease, HP tạo ra lớp màng Amoniac bao bọc, trung hòa axit dạ dày, bảo vệ vi khuẩn khỏi dịch vị và cả phản ứng miễn dịch của cơ thể. Do đó, HP chỉ có thể được loại bỏ bằng phác đồ điều trị thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, tuyệt đối không thể tự hết theo thời gian.
Không chỉ khó điều trị, HP còn có tỷ lệ kháng kháng sinh cao và khả năng tái nhiễm nếu không tuân thủ hướng dẫn điều trị hoặc sống trong môi trường dễ lây lan. Do đó, khi được chẩn đoán hoặc nghi ngờ nhiễm HP, người bệnh cần:
● Chủ động thăm khám sớm
● Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị, không tự ý ngưng thuốc giữa chừng
● Tái khám đúng hẹn để kiểm tra hiệu quả tiệt trừ vi khuẩn
● Thay đổi thuốc khi cần thiết theo đánh giá của bác sĩ
Hệ miễn dịch không thể tiêu diệt và loại bỏ vi khuẩn HP như các vi khuẩn thông thường
3. Điều trị vi khuẩn HP dạ dày như thế nào?
Điều trị HP là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp của nhiều loại thuốc và sự tuân thủ nghiêm ngặt của người bệnh. Mục tiêu là tiệt trừ vi khuẩn và giảm tiết axit để niêm mạc dạ dày lành lại. Phác đồ phổ biến nhất là Phác đồ Ba thuốc (Triple Therapy) hoặc Phác đồ Bốn thuốc (Quadruple Therapy), kéo dài từ 10 đến 14 ngày:
● Thuốc ức chế Axit (PPI): Giúp giảm tiết axit dạ dày (như Omeprazole, Esomeprazole). Thuốc này tạo môi trường kiềm hơn, hỗ trợ kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn.
● Kháng sinh (2 hoặc 3 loại): Thường kết hợp các kháng sinh mạnh như Amoxicillin, Clarithromycin, Metronidazole, hoặc Levofloxacin. Việc dùng đa kháng sinh là để tăng hiệu quả tiêu diệt và hạn chế sự hình thành kháng thuốc.
● Bismuth (Phác đồ Bốn thuốc): Được thêm vào để bảo vệ niêm mạc và tăng hiệu quả của kháng sinh.
Sau khi hoàn tất phác đồ, người bệnh cần ngưng sử dụng thuốc PPI trong 2 tuần rồi thực hiện test Hơi thở Ure - UBT hoặc xét nghiệm phân để xác nhận vi khuẩn đã được tiệt trừ hoàn toàn.
Phác đồ điều trị HP đòi hỏi kết hợp nhiều loại thuốc
4. Vi khuẩn HP có tái phát không?
Người bệnh sau khi điều trị hoàn toàn vi khuẩn HP cư trú trong cơ thể vẫn có nguy cơ tái nhiễm khuẩn do:
● Tái nhiễm: Người bệnh bị lây nhiễm lại vi khuẩn HP từ người khác (chủ yếu là qua đường miệng – miệng, phân – miệng) do thói quen ăn uống, sinh hoạt chung hoặc từ các thành viên chưa được điều trị trong gia đình.
● Tái phát: Một số ít trường hợp sau khi kết thúc phác đồ điều trị, số lượng vi khuẩn HP giảm thấp đến mức xét nghiệm âm tính nhưng sau đó có thể phát triển nhân lên.
Tỷ lệ tái nhiễm HP sau điều trị tại Việt Nam khoảng 10–15%/năm, cao hơn nhiều so với các nước phát triển do thói quen ăn uống chung và điều kiện vệ sinh.
5. Cách phòng ngừa vi khuẩn HP dạ dày
Ngay cả khi chưa nhiễm hoặc đã điều trị khỏi, bạn vẫn cần tuân thủ các biện pháp phòng ngừa để giảm nguy cơ mắc lại.
● Rửa tay thường xuyên: Rửa tay kỹ bằng xà phòng trước khi ăn, trước khi chế biến thức ăn và sau khi đi vệ sinh.
● Ăn uống sạch sẽ: Uống nước đã đun sôi, tránh uống nước lã. Đảm bảo thực phẩm được chế biến chín kỹ. Hạn chế ăn rau sống không rõ nguồn gốc.
● Ăn uống riêng biệt: Hạn chế tối đa việc dùng chung bát đĩa, đũa, thìa hoặc ly uống nước trong gia đình, đặc biệt là khi có thành viên đã nhiễm HP.
● Hạn chế rượu, bia, thuốc lá: Các chất kích thích khiến dạ dày bị tổn thương nặng hơn nếu có HP.
● Điều trị tích cực: Nếu một người trong gia đình được chẩn đoán nhiễm HP, các thành viên còn lại nên được xét nghiệm. Nếu dương tính, cần điều trị đồng thời để tạo thành một "vòng tròn tiệt trừ", ngăn chặn sự lây nhiễm qua lại.
● Tầm soát định kỳ: Nếu có người thân bị ung thư dạ dày hoặc có các triệu chứng tiêu hóa dai dẳng, nên thực hiện Nội soi và xét nghiệm HP định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.
Sơ chế thực phẩm và chế biến kỹ lưỡng
Vi khuẩn HP không thể tự hết mà cần điều trị theo phác đồ để tiêu diệt triệt để. Để phòng ngừa tái phát, bạn cần duy trì thói quen vệ sinh tốt, ăn uống lành mạnh và hạn chế nguy cơ lây nhiễm trong gia đình.
Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ hoặc muốn kiểm tra HP, hãy chủ động thăm khám càng sớm càng tốt để bảo vệ sức khỏe dạ dày của mình. Liên hệ ngay với Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 qua hotline 1900 6923 để được tư vấn các phương pháp chẩn đoán tiên tiến và đặt lịch khám cùng các chuyên gia hàng đầu!
