Ung thư xương là loại ung thư hiếm gặp nhưng có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ vận động cũng như tính mạng của người bệnh. Do các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với chấn thương hay đau nhức xương khớp thông thường, nhiều người bệnh chỉ đi khám khi tổn thương đã ở giai đoạn muộn. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ ung thư xương là gì, giúp bạn chủ động phòng ngừa cũng như điều trị kịp thời và bảo tồn chức năng vận động.

1. Ung thư xương là gì?
Ung thư xương là tình trạng các tế bào bất thường phát triển không kiểm soát trong mô xương, có khả năng xâm lấn và phá hủy các mô xương lành xung quanh. Khi tiến triển, tế bào ung thư có thể lan sang các mô lân cận hoặc di căn đến những cơ quan khác trong cơ thể. Dựa trên nguồn gốc của khối u, ung thư liên quan đến xương có thể được phân thành ung thư xương nguyên phát và ung thư di căn đến xương.
1.1. Ung thư xương nguyên phát
Ung thư xương nguyên phát là những khối u ác tính bắt đầu từ chính xương hoặc các mô cấu tạo nên xương, chẳng hạn như sụn. Đây là nhóm bệnh tương đối hiếm gặp và có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi khác nhau, tùy từng loại ung thư.
Một số loại ung thư xương nguyên phát thường gặp gồm:
U xương ác tính (Osteosarcoma)
Osteosarcoma là một trong những loại ung thư xương nguyên phát thường gặp, thường xuất hiện ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Khối u thường phát triển tại các vùng xương đang phát triển nhanh, đặc biệt là gần đầu các xương dài như xương đùi, xương chày hoặc xương cánh tay.
Bệnh cũng có thể xuất hiện ở người trưởng thành, đặc biệt khi có một số yếu tố nguy cơ nhất định. Triệu chứng thường gặp là đau xương kéo dài, sưng hoặc xuất hiện khối bất thường tại vị trí tổn thương.

Khối u thường phát triển tại các vùng xương đang phát triển nhanh
Ung thư sụn (Chondrosarcoma)
Chondrosarcoma là ung thư phát triển từ các tế bào tạo sụn và thường gặp ở người trưởng thành, đặc biệt ở độ tuổi trung niên và lớn tuổi. Khối u có thể xuất hiện ở xương chậu, xương đùi, xương cánh tay hoặc các xương khác. Tùy vị trí và mức độ phát triển, bệnh có thể gây đau, sưng hoặc hạn chế vận động tại vùng tổn thương.
Sarcoma Ewing (Ewing sarcoma)
Sarcoma Ewing là một loại ung thư hiếm gặp, chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em, thanh thiếu niên và người trẻ tuổi. Bệnh có thể bắt đầu từ xương hoặc các mô mềm xung quanh xương.
Các vị trí thường bị ảnh hưởng gồm xương chậu và các xương dài như xương đùi, xương chày hoặc xương cánh tay. Người bệnh có thể xuất hiện đau, sưng tại vùng tổn thương và đôi khi có các triệu chứng toàn thân như sốt hoặc mệt mỏi.
1.2. Ung thư thứ phát (ung thư di căn đến xương)
Ung thư thứ phát tại xương, hay di căn xương, xảy ra khi tế bào ung thư bắt đầu từ một cơ quan khác trong cơ thể rồi lan đến xương. Đây là tình trạng thường gặp hơn nhiều so với ung thư xương nguyên phát.
Các loại ung thư có thể di căn đến xương gồm ung thư vú, phổi, tuyến tiền liệt, thận và tuyến giáp. Tùy loại ung thư ban đầu, tế bào ung thư có thể di chuyển theo đường máu hoặc hệ bạch huyết và hình thành tổn thương tại một hoặc nhiều vị trí trong hệ xương.
Di căn xương có thể gây đau xương kéo dài, đau tăng dần, gãy xương bệnh lý hoặc chèn ép thần kinh nếu tổn thương nằm tại vị trí ảnh hưởng đến cột sống. Việc điều trị thường tập trung vào kiểm soát ung thư nguyên phát, đồng thời giảm triệu chứng và hạn chế các biến chứng tại xương.
2. Nguyên nhân gây ung thư xương
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra phần lớn trường hợp ung thư xương nguyên phát vẫn chưa được xác định rõ. Bệnh xảy ra khi các tế bào xương hoặc mô liên quan xuất hiện những thay đổi bất thường trong vật chất di truyền, khiến tế bào tăng sinh mất kiểm soát. Dưới đây là một số tác nhân được cho là có thể làm tăng nguy cơ phát triển một số loại ung thư xương.
2.1. Đột biến gen và yếu tố di truyền
Một số hội chứng di truyền hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư xương. Những thay đổi bất thường ở một số gen kiểm soát quá trình tăng trưởng và phân chia tế bào có thể khiến tế bào dễ phát triển thành ung thư hơn. Tuy nhiên, không phải người có yếu tố di truyền đều chắc chắn mắc ung thư xương. Ngược lại, phần lớn trường hợp ung thư xương không có tiền sử gia đình rõ ràng.

Một số hội chứng di truyền hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư xương
2.2. Tiền sử xạ trị
Những người từng được điều trị bằng xạ trị có thể có nguy cơ xuất hiện ung thư thứ phát tại vùng đã chiếu xạ. Nguy cơ này thường liên quan đến liều bức xạ và khoảng thời gian sau điều trị.
Tuy nhiên, lợi ích của xạ trị trong điều trị ung thư thường lớn hơn nguy cơ hiếm gặp này. Người từng xạ trị không nên quá lo lắng mà cần tuân thủ lịch theo dõi của bác sĩ.

Ung thư xương thứ phát là nguy cơ hiếm gặp khi điều trị xạ trị
2.3. Một số bệnh lý xương
Một số bệnh lý xương lành tính, chẳng hạn bệnh Paget xương, có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện một số loại ung thư xương, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, nguy cơ chuyển thành ung thư không đồng nghĩa mọi người mắc bệnh Paget xương đều sẽ phát triển ung thư. Việc theo dõi và điều trị bệnh nền theo hướng dẫn của bác sĩ rất quan trọng.

Bệnh Paget xương vẫn có thể làm tăng nguy cơ ung thư xương
2.4. Một số yếu tố khác
Một số trường hợp ung thư xương có thể xuất hiện mà không xác định được yếu tố nguy cơ cụ thể. Vì vậy, không nên cho rằng ung thư xương chỉ xảy ra ở người có tiền sử gia đình hoặc từng xạ trị. Việc tìm hiểu các yếu tố nguy cơ chủ yếu nhằm giúp bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp, chứ không thể dựa vào một yếu tố đơn lẻ để chẩn đoán bệnh.
3. Triệu chứng ung thư xương là gì?
Triệu chứng ung thư xương có thể khác nhau tùy loại ung thư, vị trí và kích thước khối u. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng đôi khi không rõ ràng và có thể dễ nhầm với các bệnh lý cơ xương khớp thông thường.
● Đau xương kéo dài: Cơn đau thường bắt đầu âm ỉ, không rõ ràng, xuất hiện nhiều hơn vào ban đêm hoặc sau khi vận động mạnh. Theo thời gian, cơn đau trở nên liên tục, dữ dội hơn và không đáp ứng với các thuốc giảm đau thông thường.
● Sưng hoặc xuất hiện khối u bất thường: Khi khối u phát triển, vùng xương hoặc mô mềm xung quanh có thể xuất hiện sưng, đau hoặc một khối bất thường. Tùy vị trí, người bệnh có thể nhận thấy vùng chi bị sưng hoặc có cảm giác cứng, nặng. Nếu khối u nằm sâu bên trong cơ thể, triệu chứng có thể khó nhận biết bằng mắt thường.
● Hạn chế vận động: Khối u nằm gần khớp hoặc ở những vị trí chịu lực có thể gây đau và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi đi lại, cử động tay chân hoặc thực hiện các hoạt động thường ngày.
● Gãy xương bệnh lý: Trong một số trường hợp, khối u có thể làm suy yếu cấu trúc xương, khiến xương dễ gãy hơn. Gãy xương bệnh lý có thể xảy ra sau một va chạm hoặc tác động nhẹ mà bình thường khó gây gãy xương. Đây là tình trạng cần được đánh giá y tế để xác định nguyên nhân và mức độ tổn thương xương.
● Các triệu chứng toàn thân: Một số người có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, sụt cân không chủ ý, sốt hoặc cảm giác không khỏe. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho ung thư xương và có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác.

Đau xương âm ỉ là dấu hiệu sớm của bệnh ung thư xương
4. Đối tượng nào có nguy cơ ung thư xương
Ung thư xương có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, nguy cơ và loại ung thư thường gặp có thể khác nhau theo từng nhóm tuổi.
● Trẻ em và thanh thiếu niên (10-20 tuổi): Là nhóm tuổi xương đang trong giai đoạn phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ, dễ phát sinh u xương ác tính (Osteosarcoma) và U Ewing.
● Người lớn tuổi (trên 50 tuổi): Thường có nguy cơ cao hơn với U sụn ác tính (Chondrosarcoma) hoặc mắc ung thư xương thứ phát do di căn từ các cơ quan khác.
● Người từng điều trị xạ trị hoặc hóa trị: Bệnh nhân đã từng xạ trị liệu trình cao hoặc dùng thuốc hóa trị nhóm alkyl hóa để điều trị bệnh lý trước đó.
● Người mắc các bệnh lý di truyền hoặc bệnh Paget xương: Như đã phân tích ở phần nguyên nhân.

Ung thư xương có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào
5. Chẩn đoán ung thư xương như thế nào?
Khi nghi ngờ ung thư xương, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp để xác định vị trí tổn thương, đặc điểm của khối u và liệu bệnh đã lan sang các cơ quan khác hay chưa.
● Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng, vị trí và mức độ đau, tình trạng sưng hoặc khối bất thường, tiền sử chấn thương và các bệnh lý liên quan. Đồng thời, bác sĩ có thể kiểm tra vùng tổn thương, khả năng vận động, mức độ đau và các dấu hiệu bất thường khác.
● Chụp X-quang: Hình ảnh X-quang có thể giúp phát hiện những thay đổi bất thường trong cấu trúc xương, chẳng hạn vùng tiêu xương, tăng sinh xương hoặc những tổn thương khác. Tuy nhiên, hình ảnh bất thường trên X-quang chưa đủ để khẳng định ung thư. Người bệnh có thể cần thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu.
● Chụp CT hoặc MRI: Chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về cấu trúc xương và hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương. Trong khi đó, cộng hưởng từ (MRI) đặc biệt hữu ích trong việc đánh giá tủy xương, mô mềm xung quanh và mối liên quan giữa khối u với các cấu trúc lân cận như mạch máu, thần kinh và khớp. Tùy vị trí và loại tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp chẩn đoán hình ảnh.
● Xạ hình xương hoặc PET/CT: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xạ hình xương hoặc PET/CT để đánh giá mức độ lan rộng của bệnh và tìm kiếm những tổn thương ở vị trí khác. Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào loại ung thư được nghi ngờ, triệu chứng và kết quả của các xét nghiệm trước đó.
● Sinh thiết: Sinh thiết là bước quan trọng để xác định bản chất của tổn thương. Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô từ vị trí nghi ngờ và gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để kiểm tra dưới kính hiển vi. Kết quả sinh thiết giúp xác định có tế bào ung thư hay không, loại ung thư và một số đặc điểm cần thiết để xây dựng kế hoạch điều trị.

X-quang xương thường được chỉ định đầu tiên
6. Phương pháp điều trị ung thư xương
Điều trị ung thư xương phụ thuộc vào loại ung thư, vị trí và kích thước khối u, giai đoạn bệnh, tình trạng di căn cũng như sức khỏe tổng thể của người bệnh. Thông thường, điều trị có thể cần phối hợp nhiều phương pháp.
6.1. Phẫu thuật
Phẫu thuật là phương pháp điều trị quan trọng đối với nhiều trường hợp ung thư xương khu trú. Mục tiêu là loại bỏ toàn bộ khối u với vùng mô xung quanh cần thiết, đồng thời cố gắng bảo tồn tối đa chức năng của chi và cơ quan bị ảnh hưởng.
Tùy vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật bảo tồn chi hoặc các phương pháp phẫu thuật khác. Việc lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào đặc điểm khối u và khả năng kiểm soát bệnh.

Phẫu thuật giúp điều trị hiệu quả các trường hợp ung thư xương khu trú
6.2. Hóa trị
Hóa trị sử dụng thuốc chống ung thư để tiêu diệt hoặc kiểm soát tế bào ung thư. Hóa trị đóng vai trò quan trọng trong điều trị một số loại ung thư xương, đặc biệt là sarcoma xương và sarcoma Ewing. Thuốc có thể được sử dụng trước phẫu thuật nhằm thu nhỏ hoặc kiểm soát khối u, sau phẫu thuật để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại hoặc trong những tình huống bệnh đã lan rộng. Tuy nhiên, không phải tất cả loại ung thư xương đều đáp ứng với hóa trị giống nhau.
6.3. Xạ trị
Xạ trị sử dụng tia bức xạ năng lượng cao để tiêu diệt hoặc kiểm soát tế bào ung thư. Xạ trị có thể được sử dụng trong một số loại ung thư xương, đặc biệt khi khối u không thể phẫu thuật hoàn toàn hoặc khi cần kiểm soát triệu chứng. Sarcoma Ewing là một trong những loại ung thư xương có thể đáp ứng với xạ trị.
6.4. Điều trị toàn thân khác
Tùy loại ung thư, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị toàn thân khác như điều trị nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch khi có chỉ định. Việc lựa chọn thuốc dựa trên đặc điểm sinh học của khối u và tình trạng cụ thể của người bệnh. Không phải mọi bệnh nhân ung thư xương đều phù hợp với những phương pháp này.

Tùy loại ung thư và triệu chứng bác sĩ có thể chỉ định thuốc phù hợp
6.5. Điều trị giảm nhẹ và kiểm soát triệu chứng
Ở những trường hợp bệnh tiến triển hoặc không thể điều trị triệt căn, mục tiêu điều trị có thể tập trung vào kiểm soát đau, duy trì khả năng vận động và cải thiện chất lượng cuộc sống. Người bệnh có thể được phối hợp thuốc giảm đau, xạ trị giảm đau, phục hồi chức năng và các biện pháp chăm sóc hỗ trợ khác tùy tình trạng.
7. Biện pháp phòng ngừa ung thư xương
Hiện chưa có biện pháp nào có thể phòng ngừa hoàn toàn ung thư xương, đặc biệt đối với những trường hợp không xác định được nguyên nhân. Tuy nhiên, một số biện pháp có thể giúp duy trì sức khỏe xương và phát hiện sớm những bất thường:
● Duy trì lối sống lành mạnh: Chế độ ăn uống cân bằng, vận động phù hợp và hạn chế thuốc lá, rượu bia giúp duy trì sức khỏe tổng thể và hệ cơ xương khớp. Đảm bảo cơ thể được cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho xương, đặc biệt là canxi và vitamin D theo nhu cầu từng người.
● Theo dõi các bệnh lý xương: Người mắc các bệnh lý xương có nguy cơ cao hơn hoặc có tiền sử bệnh lý đặc biệt nên tuân thủ lịch tái khám và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.
● Chú ý các triệu chứng bất thường: Không nên chủ quan với tình trạng đau xương kéo dài, sưng hoặc xuất hiện khối bất thường, hạn chế vận động hay gãy xương không rõ nguyên nhân. Những triệu chứng này có thể do nhiều bệnh lý lành tính gây ra, nhưng việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân và phát hiện sớm những trường hợp cần điều trị chuyên sâu.
● Khám sức khỏe khi có yếu tố nguy cơ: Những người có tiền sử gia đình liên quan đến hội chứng ung thư di truyền, từng xạ trị hoặc mắc một số bệnh lý xương cần trao đổi với bác sĩ về kế hoạch theo dõi phù hợp. Không nên tự thực hiện các xét nghiệm tầm soát ung thư xương khi chưa có chỉ định, bởi đây là bệnh tương đối hiếm và việc lựa chọn xét nghiệm cần dựa trên triệu chứng cũng như nguy cơ cụ thể.

Đảm bảo cơ thể được cung cấp đầy đủ dưỡng chất và vitamin D
Mặc dù hiếm gặp nhưng ung thư xương có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi và nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể. Đau xương kéo dài, sưng hoặc xuất hiện khối bất thường, hạn chế vận động hay gãy xương không rõ nguyên nhân là những dấu hiệu cần được lưu ý.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn mắc ung thư xương. Nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự. Khi có triệu chứng bất thường kéo dài hoặc ngày càng tăng, người bệnh nên thăm khám để được đánh giá bằng khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và sinh thiết khi cần thiết.
Hãy chủ động liên hệ hotline 1900 6923 hoặc đến ngay Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để được các chuyên gia thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn hướng xử trí kịp thời!
