Ung thư biểu mô tế bào gan là loại ung thư gan nguyên phát phổ biến nhất hiện nay, chiếm tới 80-90% tổng số ca mắc ung thư gan nguyên phát. Tại Việt Nam, căn bệnh này luôn nằm trong nhóm có tỷ lệ tử vong hàng đầu do các triệu chứng thường diễn tiến âm thầm. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện nhất về ung thư biểu mô tế bào gan là gì để chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm.

1. Ung thư biểu mô tế bào gan là gì?

 Ung thư biểu mô tế bào gan thuộc loại ung thư nguyên phát, khởi phát trực tiếp từ các tế bào gan (hepatocytes). Những tế bào này tăng sinh mất kiểm soát, tạo thành khối u ác tính và có khả năng xâm lấn mạch máu, lan sang các cơ quan khác.

 Khác với ung thư gan thứ phát (do tế bào ung thư từ nơi khác di căn đến gan), ung thư biểu mô tế bào gan và thường liên quan chặt chẽ đến các bệnh lý gan mạn tính như viêm gan virus, xơ gan hoặc gan nhiễm mỡ tiến triển. Tại Việt Nam và nhiều nước châu Á, tỷ lệ mắc bệnh cao do tình trạng nhiễm virus viêm gan B và C phổ biến.

 Ung thư biểu mô tế bào gan khởi phát trực tiếp từ chính tế bào gan

2. Ung thư biểu mô tế bào gan có nguy hiểm không?

 Ung thư biểu mô tế bào gan là bệnh lý ác tính có tiên lượng nặng và tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện sớm. Điểm đáng lo ngại là giai đoạn đầu của bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh có thể hoàn toàn khỏe mạnh trong thời gian dài dù khối u đã bắt đầu hình thành trong gan.

 Tại Việt Nam, phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, khối u có kích thước lớn hoặc đã xâm lấn vào tĩnh mạch cửa – một biến chứng làm giảm đáng kể khả năng điều trị triệt để. Ở giai đoạn muộn, các phương pháp điều trị chủ yếu mang tính kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống, thay vì chữa khỏi hoàn toàn.

 Ngoài ra, ung thư biểu mô tế bào gan thường phát triển trên nền gan mạn tính như viêm gan hoặc xơ gan. Điều này khiến chức năng gan vốn đã suy giảm, làm hạn chế khả năng chịu đựng điều trị của người bệnh. Ngay cả khi đã phẫu thuật cắt bỏ khối u, nguy cơ tái phát vẫn cao nếu nguyên nhân nền như viêm gan virus hoặc xơ gan chưa được kiểm soát hiệu quả.

 Ung thư biểu mô tế bào gan có nguy cơ gây tử vong cao nếu phát hiện muộn

 Mặc dù nguy hiểm, nhưng nếu phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư biểu mô tế bào gan có thể được điều trị triệt để bằng các phương pháp như phẫu thuật cắt gan, đốt u bằng sóng cao tần hoặc ghép gan. Ở nhóm bệnh nhân này, tỷ lệ sống sau 5 năm cao hơn đáng kể so với những trường hợp phát hiện muộn.

 Chính vì vậy, việc chủ động theo dõi sức khỏe gan và tầm soát định kỳ ở nhóm nguy cơ cao đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện tiên lượng bệnh.

3. Triệu chứng cảnh báo ung thư biểu mô tế bào gan

 Ở giai đoạn đầu, triệu chứng ung thư biểu mô tế bào gan có thể rất mơ hồ. Khi khối u phát triển lớn hơn hoặc chức năng gan suy giảm rõ rệt, người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu sau:

 ●     Đau vùng hạ sườn phải: Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ, tức nặng hoặc khó chịu vùng bụng phải, ngay dưới bờ sườn. Nguyên nhân là do khối u phát triển làm căng bao gan – lớp màng bao quanh gan có nhiều dây thần kinh cảm giác.

 ●     Mệt mỏi kéo dài: Gan đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Khi chức năng gan suy giảm, người bệnh dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, uể oải, giảm khả năng lao động dù không làm việc quá sức.

 ●     Chán ăn, buồn nôn: Sự suy giảm chức năng gan ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiêu hóa và chuyển hóa chất dinh dưỡng. Người bệnh có thể ăn kém, đầy bụng, buồn nôn hoặc khó tiêu kéo dài.

 ●     Sụt cân không rõ nguyên nhân: Giảm cân nhanh trong thời gian ngắn mà không do ăn kiêng hay luyện tập là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Đây có thể là biểu hiện của tình trạng rối loạn chuyển hóa và tiêu hao năng lượng do khối u ác tính.

 ●     Vàng da, vàng mắt: Khi tế bào gan bị tổn thương nặng, khả năng chuyển hóa bilirubin suy giảm, dẫn đến tình trạng vàng da và củng mạc mắt. Triệu chứng này thường xuất hiện ở giai đoạn tiến triển của ung thư biểu mô tế bào gan hoặc khi có tắc mật kèm theo.

 ●     Cổ trướng (bụng to do dịch): Dịch tích tụ trong ổ bụng khiến bụng phình to bất thường. Đây là dấu hiệu cho thấy gan đã suy nặng hoặc xuất hiện tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa – một biến chứng nghiêm trọng của bệnh gan mạn tính và ung thư gan.

 Nếu xuất hiện các triệu chứng trên, đặc biệt ở người có bệnh gan nền, cần đi khám chuyên khoa sớm.

 Ung thư biểu mô tế bào gan thường gây đau bụng, đặc biệt khi khối u phát triển kích thước lớn

4. Ai có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào gan?

 Việc xác định mình có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không là yếu tố then chốt để chủ động tầm soát định kỳ. Bệnh thường phát triển trên nền gan đã bị tổn thương mạn tính trong thời gian dài. Dưới đây là những đối tượng cần đặc biệt lưu tâm:

 ●     Người nhiễm virus viêm gan B (HBV) và C (HCV): Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư biểu mô tế bào gan tại Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á. Virus gây viêm gan mạn tính kéo dài, làm thay đổi cấu trúc tế bào và kích hoạt tiến trình ung thư biểu mô tế bào gan.

 ●     Bệnh nhân xơ gan: Thống kê cho thấy khoảng 80% ca mắc HCC khởi phát trên nền gan đã bị xơ hóa. Các dải xơ sẹo chính là môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư nảy mầm.

 ●     Người lạm dụng rượu bia: Độc tố từ cồn trực tiếp phá hủy tế bào gan, gây viêm gan rượu, xơ gan và cuối cùng là ung thư.

 ●     Người bị gan nhiễm mỡ (NAFLD/NASH): Trong xã hội hiện đại, tình trạng tích tụ mỡ quá mức gây viêm gan kéo dài đang trở thành nguyên nhân phổ biến dẫn đến ung thư biểu mô tế bào gan, ngay cả ở những người không uống rượu.

 ●     Người tiếp xúc với độc tố Aflatoxin: Loại độc tố này sinh ra từ nấm mốc trong các loại hạt ngũ cốc, đậu nành, lạc (đậu phộng) bị bảo quản kém. Đây là tác nhân gây đột biến gen tế bào gan cực mạnh.

 ●     Người mắc bệnh chuyển hóa (Tiểu đường, béo phì): Những rối loạn này làm gia tăng tình trạng viêm hệ thống và thúc đẩy sự hình thành của các khối u ác tính tại gan.

 Virus viêm gan B là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư gan tại Việt Nam

5. Cách chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan

 Phát hiện càng sớm, cơ hội điều trị thành công ung thư biểu mô tế bào gan càng cao. Trên thực tế, nhiều trường hợp có thể được chẩn đoán ngay cả khi khối u còn nhỏ nhờ các phương pháp tầm soát và chẩn đoán hiện đại. Việc phối hợp nhiều kỹ thuật giúp tăng độ chính xác và hạn chế bỏ sót tổn thương.

 ●     Xét nghiệm máu chỉ số AFP: AFP là một dấu ấn sinh học của ung thư gan. Tuy nhiên, chỉ số này có thể không tăng ở 30% bệnh nhân, nên cần phối hợp với các chỉ số như AFP-L3 hoặc DCP (PIVKA-II).

 ●     Siêu âm ổ bụng: Siêu âm gan là phương pháp tầm soát đầu tay nhờ tính an toàn, không xâm lấn, chi phí hợp lý và dễ thực hiện. Kỹ thuật này giúp phát hiện các khối u nghi ngờ trong gan, đặc biệt khi kích thước trên 1 cm. Đối với nhóm nguy cơ cao, khuyến cáo nên siêu âm gan định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện tổn thương sớm.

 ●     Chụp CT-Scan hoặc MRI có thuốc cản quang: Đây là "tiêu chuẩn vàng" để xác định tính chất khối u, đánh giá mức độ xâm lấn mạch máu và di căn. Hình ảnh điển hình của HCC là "ngấm thuốc mạnh thì động mạch và thải thuốc thì tĩnh mạch".

 ●     Sinh thiết gan: Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ ở gan để quan sát dưới kính hiển vi. Tuy nhiên, sinh thiết thường chỉ được chỉ định khi các phương pháp chẩn đoán hình ảnh trên không đưa ra kết quả rõ ràng.

 Siêu âm ổ bụng là phương pháp đơn giản giúp phát hiện khối u ở gan

6. Điều trị ung thư biểu mô tế bào gan như thế nào?

 Việc lựa chọn phương pháp điều trị ung thư biểu mô tế bào gan phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: giai đoạn bệnh, kích thước và số lượng khối u, mức độ xâm lấn mạch máu, tình trạng chức năng gan và thể trạng người bệnh.

6.1. Phẫu thuật cắt ghép gan

 Phẫu thuật cắt gan là phương pháp điều trị triệt để khi khối u còn khu trú, chưa xâm lấn mạch máu lớn và chức năng gan còn tốt. Bác sĩ sẽ cắt bỏ phần gan chứa khối u, phần gan còn lại có khả năng tái tạo và đảm nhiệm chức năng.

 Ghép gan là lựa chọn tối ưu trong trường hợp khối u nhỏ nhưng nền gan đã xơ nặng. Phương pháp này không chỉ loại bỏ khối u mà còn thay thế toàn bộ gan bệnh bằng gan khỏe mạnh, giúp giảm nguy cơ tái phát.

 Khối u còn nhỏ có thể loại bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật cắt hoặc ghép gan

6.2. Đốt u bằng sóng cao tần (RFA)

 Đốt u bằng sóng cao tần (Radiofrequency Ablation – RFA) sử dụng nhiệt năng để tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp này phù hợp với các khối u nhỏ (thường dưới 3 cm) và số lượng ít. Ưu điểm của RFA là ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh và có thể thực hiện lặp lại nếu cần.

6.3. Nút mạch hóa chất (TACE)

 TACE (Transarterial Chemoembolization) là phương pháp can thiệp qua đường động mạch. Bác sĩ đưa hóa chất trực tiếp vào mạch máu nuôi khối u, đồng thời làm tắc mạch này để cắt nguồn cung cấp máu cho u.

 Phương pháp này thường được áp dụng cho bệnh nhân không còn chỉ định phẫu thuật nhưng chưa có di căn xa. TACE giúp làm chậm tiến triển bệnh và kéo dài thời gian sống.

6.4. Hóa trị và xạ trị

 Hóa trị toàn thân hiện nay ít được sử dụng đơn thuần trong ung thư biểu mô tế bào gan do hiệu quả hạn chế. Tuy nhiên, một số phác đồ vẫn được cân nhắc trong trường hợp đặc biệt.

 Xạ trị, đặc biệt là xạ trị định vị chính xác (SBRT), có thể được áp dụng khi khối u không thể phẫu thuật hoặc để kiểm soát triệu chứng.

 Hóa trị và xạ trị được chỉ định khi khối u không thể phẫu thuật

6.5. Điều trị đích và miễn dịch

 Trong những năm gần đây, điều trị đích và liệu pháp miễn dịch đã mở ra hướng đi mới cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan giai đoạn tiến triển.

 ●     Thuốc điều trị đích tác động trực tiếp lên các cơ chế tăng sinh và tạo mạch của tế bào ung thư.

 ●     Liệu pháp miễn dịch giúp kích hoạt hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

 Các phương pháp này không giúp chữa khỏi hoàn toàn ở giai đoạn muộn, nhưng có thể kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể.

7. Biện pháp phòng ngừa ung thư biểu mô tế bào gan

 Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) thường phát triển âm thầm và có tỷ lệ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, đây là loại ung thư có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả thông qua việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ và thay đổi lối sống.

 ●     Tiêm vaccine phòng viêm gan B: Tiêm vắc-xin viêm gan B được xem là “lá chắn” hiệu quả nhất trong phòng ngừa ung thư biểu mô tế bào gan. Việc tiêm phòng đầy đủ từ sơ sinh hoặc ở người chưa nhiễm virus giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh trong tương lai

 ●     Điều trị viêm gan virus tích cực: Nếu bạn đã nhiễm virus viêm gan B hoặc C, việc tuân thủ tuyệt đối phác đồ kháng virus của bác sĩ là bắt buộc. Kiểm soát tốt tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện sẽ ngăn chặn tiến trình viêm dẫn đến xơ gan và đột biến tế bào.

 ●     Hạn chế rượu bia: Rượu bia là tác nhân gây tổn thương tế bào gan trực tiếp. Lạm dụng cồn trong thời gian dài có thể dẫn đến viêm gan do rượu, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan. Giảm hoặc ngừng hoàn toàn rượu bia là cách bảo vệ gan hiệu quả, đặc biệt ở những người đã có bệnh gan nền.

 ●     Dinh dưỡng sạch: Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ gan. Bên cạnh việc bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi giàu chất chống oxy hóa để hỗ trợ gan thải độc, bạn cần tránh các loại lạc (đậu phộng), ngũ cốc, đậu nành bị ẩm mốc chứa độc tố Aflatoxin – tác nhân gây ung thư gan cực mạnh.

 ●     Tầm soát định kỳ: Đối với những người có nguy cơ cao như viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư gan, việc tầm soát định kỳ mỗi 6 tháng là cực kỳ quan trọng.

 Phòng ngừa ung thư biểu mô tế bào gan bắt đầu bằng việc tiêm vắc xin viêm gan B

 Ung thư biểu mô tế bào gan là một căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta có đủ kiến thức và sự chủ động. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp việc điều trị trở nên đơn giản hơn mà còn mang lại cơ hội sống lâu dài cho người bệnh.

 Tầm soát ung thư gan là bước đi chủ động, giúp phát hiện sớm tổn thương gan ngay cả khi chưa có triệu chứng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị. Gói tầm soát ung thư gan tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 sẽ giúp bạn xua tan nỗi lo ung thư nhờ những ưu điểm sau:

 ●     Gói tầm soát ung thư đa dạng: Phù hợp cho từng độ tuổi và nhóm nguy cơ (Ung thư tiêu hóa, gan, phổi, vú, cổ tử cung...).

 ●     Hệ thống chẩn đoán hiện đại: Xét nghiệm chỉ dấu ung thư, siêu âm, nội soi không đau và chụp MRI/CT công nghệ cao.

 ●     Tư vấn cùng chuyên gia: Bác sĩ trực tiếp giải đáp thắc mắc, hướng dẫn cách phòng ngừa và xây dựng lối sống khoa học.

 Liên hệ hotline 1900 6923 để được tư vấn chuyên sâu và đặt lịch tầm soát ngay hôm nay!