Ngưng thở khi ngủ là tình trạng rối loạn hô hấp xảy ra trong lúc ngủ, gây ra hiện tượng ngưng thở từng đợt và lặp lại nhiều lần trong đêm. Đặc biệt ở người thừa cân béo phì, nguy cơ mắc hội chứng này càng cao và tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng cho sức khỏe.
1. Nhận biết chứng ngưng thở khi ngủ
Ngưng thở khi ngủ là một rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng gây gián đoạn hô hấp trong lúc ngủ, đặc trưng bởi việc ngừng thở hoặc thở rất nông lặp đi lặp lại trong khi ngủ. Ngưng thở khi ngủ được chia thành 3 loại là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), ngưng thở khi ngủ trung ương (CSA) và ngưng thở khi ngủ hỗn hợp. Trong đó, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) là tình trạng phổ biến nhất, xảy ra khi đường thở bị thu hẹp và tắc nghẽn trong lúc ngủ.
Việc nhận biết các triệu chứng ngưng thở khi ngủ đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời. Một số triệu chứng thường gặp ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn như:
- Tiếng ngáy to và bị ngắt quãng bởi tiếng thở gấp hoặc khịt mũi mạnh để lấy lại hơi;
- Ngừng thở trong vài giây đến hàng chục giây, sau đó giật mình tỉnh dậy, thở hổn hển hoặc có tiếng khịt mũi, sặc;
- Hay thức giấc giữa đêm do não thiếu oxy nên đánh thức cơ thể;
- Đau đầu, mệt mỏi vào ban ngày dù đã ngủ đủ 7 - 8 tiếng;
- Buồn ngủ quá mức vào ban ngày;
- Khó tập trung, giảm trí nhớ.
Ngưng thở khi ngủ là tình trạng gián đoạn hô hấp xảy ra trong lúc ngủ có thể gây hệ quả nghiêm trọng như suy tim, đột quỵ
Nếu bạn phát hiện triệu chứng ngưng thở khi ngủ, bạn nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và tư vấn điều trị bệnh hiệu quả. Hiện nay, đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography) là phương pháp chẩn đoán chính xác các rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ. Thông qua đo đa ký giấc ngủ, bác sĩ sẽ xác định mức độ ngưng thở, tần suất và nguyên nhân, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
2. Ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì có nguy hiểm không?
Ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì không chỉ đơn thuần là việc ngủ không ngon giấc. Đây là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống hàng ngày.
Đầu tiên, do ngủ không ngon giấc nên người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, mất năng lượng và khó tập trung, khiến hiệu suất công việc và học tập suy giảm rõ rệt. Bên cạnh đó, thiếu ngủ còn ảnh hưởng đến tâm trạng, khiến người bệnh dễ cáu gắt, thậm chí một số trường hợp còn dễ bị trầm cảm do rối loạn giấc ngủ kéo dài.
Nguy hiểm hơn, những đợt ngưng thở khiến nồng độ oxy trong máu giảm đột ngột, buộc tim phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp. Điều này dẫn đến tăng huyết áp, làm gia tăng nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim, đặc biệt là vào ban đêm khi người bệnh không nhận biết được triệu chứng.
Ngoài ra, ngưng thở khi ngủ còn liên quan chặt chẽ đến rối loạn chuyển hóa. Ở người béo phì, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường type 2 hoặc khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn nếu đã mắc bệnh trước đó.
Ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ mà còn gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe
3. Nguyên nhân ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì
Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn thường xảy ra do các mô mềm trong cổ họng chèn xuống gây tắc nghẽn đường thở một phần hoặc hoàn toàn. Tình trạng thừa cân béo phì là một yếu tố làm tăng nguy cơ và làm trầm trọng thêm tình trạng này.
Ở người thừa cân béo phì, lượng mỡ tích tụ vùng cổ và quanh họng dẫn tới hẹp đường thở. Lượng mỡ tập trung ở bụng và quanh ngực làm giảm dung tích phổi, góp phần gây thiếu oxy. Ngoài ra, béo phì còn làm giảm trương lực cơ hệ hô hấp trên, hô hấp khó khăn hơn, đặc biệt khi nằm ngửa. Các yếu tố này làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA).
Theo một nghiên cứu của Hội Bác sĩ chuyên khoa Lồng ngực Hoa Kỳ (2010), tỷ lệ mắc OSA ở những bệnh nhân béo phì cao gần gấp đôi so với người có cân nặng bình thường. Đáng chú ý hơn, ở những người đã có biểu hiện ngưng thở khi ngủ, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng gấp 6 lần khi cân nặng cơ thể chỉ cần tăng thêm 10%. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát cân nặng trong việc phòng ngừa và điều trị ngưng thở khi ngủ.
Người béo phì có nguy cơ mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ cao gấp hai lần so với người có cân nặng bình thường
4. Điều trị ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì như thế nào?
Việc điều trị ngưng thở khi ngủ ở người thừa cân béo phì cần một phương pháp tiếp cận đa diện, kết hợp giảm cân và các liệu pháp chuyên biệt. Mục tiêu là làm thông thoáng đường thở trong khi ngủ và cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.
4.1. Giảm cân
Giảm cân là biện pháp hiệu quả và quan trọng nhất đối với người thừa cân béo phì mắc chứng ngưng thở khi ngủ. Dù chỉ giảm 5 - 10% trọng lượng cơ thể cũng có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của tình trạng ngưng thở khi ngủ.
4.2. Điều chỉnh lối sống và thói quen ngủ khoa học
Thay đổi lối sống lành mạnh giúp cơ thể trao đổi chất tốt hơn, đồng thời hỗ trợ hiệu quả trong quá trình giảm cân. Bạn nên duy trì chế độ ăn uống khoa học và những thói quen tốt như:
- Ngủ sớm và ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm.
- Tránh sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại trước khi đi ngủ ít nhất 1 tiếng.
- Ăn nhiều rau xanh và trái cây để bổ sung chất xơ hỗ trợ quá trình giảm cân.
- Uống đủ nước, hạn chế rượu bia, nước ngọt, cà phê…
- Kiểm soát căng thẳng và thực hành các biện pháp thư giãn như thiền định, đọc sách, chia sẻ cùng người thân…
- Duy trì tập luyện thể chất như đi bộ, đạp xe, bơi lội…
4.3. Liệu pháp điều trị hỗ trợ
Đối với những trường hợp ngưng thở khi ngủ mức độ nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng dụng cụ cố định hàm hoặc lưỡi về phía trước, giúp mở rộng đường thở trong khi ngủ. Đối với những trường hợp nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể được chỉ định liệu pháp áp lực đường thở dương liên tục (CPAP). Tức là, người bệnh sẽ đeo mặt nạ và được bơm không khí liên tục vào mũi hoặc miệng để giữ cho đường thở luôn mở suốt đêm.
4.4. Phẫu thuật
Phương pháp này thường được chỉ định cho những người bệnh có mô làm tắc nghẽn đường thở. Tuy nhiên, đối với hầu hết người béo phì mắc chứng ngưng thở khi ngủ thường không cần can thiệp phẫu thuật vì tình trạng có thể cải thiện hiệu quả bằng việc giảm cân.
Ngưng thở khi ngủ là rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Những người thừa cân béo phì không chỉ có nguy cơ cao mắc phải hội chứng ngưng thở khi ngủ mà mức độ nguy hiểm còn tăng cao so với người có cân nặng bình thường.
Nếu bạn đang gặp phải triệu chứng ngưng thở khi ngủ như ngáy to, buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi kéo dài… thì đừng chủ quan. Hãy gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn thực hiện đo đa ký giấc ngủ, giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Đo đa ký giấc ngủ là phương pháp chẩn đoán chính xác hội chứng ngưng thở khi ngủ, hỗ trợ bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả
Liên hệ 1900 6923 để được tư vấn về dịch vụ đo đa ký giấc ngủ tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 và đặt lịch thăm khám bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, giúp bạn lấy lại giấc ngủ ngon và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
