Giấc ngủ đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của con người. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại đầy áp lực, tình trạng mất ngủ kéo dài ngày càng trở nên phổ biến. Nhiều người chủ quan coi thường tình trạng này mà không biết rằng, mất ngủ kéo dài tiềm ẩn những nguy cơ khôn lường.
1. Nguyên nhân gây mất ngủ kéo dài
Mất ngủ kéo dài là một rối loạn giấc ngủ khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ và tình trạng này không chỉ diễn ra trong ngày một, ngày hai mà kéo dài vài tuần, vài tháng khiến cho người bệnh sa sút tinh thần và sức khỏe thể chất. Có nhiều nguyên nhân có thể gây mất ngủ như:
- Áp lực cuộc sống và công việc: Những khó khăn trong công việc và cuộc sống dễ khiến chúng ta rơi vào trạng thái lo âu, căng thẳng quá mức. Khi não bộ liên tục hoạt động trong trạng thái cảnh giác cao độ, việc đi vào giấc ngủ trở nên khó khăn, dẫn đến mất ngủ kéo dài.
- Lạm dụng rượu bia và chất kích thích: Rượu bia, cà phê, thuốc lá hay các chất kích thích khác có thể khiến hệ thần kinh trở nên hưng phấn quá mức, gây rối loạn chu kỳ giấc ngủ. Việc sử dụng thường xuyên sẽ dẫn tới mất ngủ kéo dài, khiến cơ thể mệt mỏi, suy nhược.
- Sử dụng thuốc điều trị không đúng cách: Một số loại thuốc điều trị như thuốc tăng huyết áp, corticoid, thuốc chống trầm cảm... nếu sử dụng lâu dài hoặc sai cách có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Đây là nguyên nhân thường bị bỏ qua nhưng lại khá phổ biến, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang điều trị bệnh lý mạn tính.
- Ảnh hưởng bởi môi trường sống và thói quen sinh hoạt thiếu khoa học: Môi trường sống bị ô nhiễm, nhiễm tiếng ồn, ánh sáng mạnh hoặc nhiệt độ phòng không phù hợp có thể làm gián đoạn giấc ngủ. Ngoài ra, các thói quen như dùng điện thoại trước khi ngủ, ngủ không đúng giờ, thay đổi múi giờ liên tục cũng gây rối loạn đồng hồ sinh học dẫn đến mất ngủ kéo dài.
- Các bệnh lý mạn tính: Các bệnh lý viêm loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, đái tháo đường, suy thận mạn… có thể gây ra những triệu chứng khó chịu về đêm, khiến người bệnh mất ngủ hoặc ngủ không sâu.
Căng thẳng, áp lực công việc là những nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều người rơi vào trạng thái mất ngủ, khó ngủ
2. Mất ngủ kéo dài gây ra nhiều hệ lụy khôn lường
Tác hại của mất ngủ kéo dài không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi vào ngày hôm sau. Nếu tình trạng này kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, cơ thể bạn sẽ phải đối mặt với hàng loạt nguy cơ nghiêm trọng như:
2.1. Kém tập trung
Giấc ngủ là thời gian cho não bộ nghỉ ngơi và sắp xếp lại các thông tin. Vì vậy, việc mất ngủ hay thiếu ngủ kéo dài khiến khả năng ghi nhớ, tập trung và xử lý thông tin bị suy giảm nghiêm trọng. Ngoài ra, mất ngủ còn khiến tinh thần căng thẳng, cơ thể suy nhược vào sáng hôm sau, ảnh hưởng đến hiệu quả học tập và làm việc của người bệnh.
2.2. Dễ nóng giận, cáu gắt, tăng nguy cơ trầm cảm
Chất lượng giấc ngủ có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe tinh thần và cảm xúc. Người mất ngủ thường có tâm trạng thất thường, dễ nóng giận, cáu gắt vì hệ thần kinh không được “nghỉ ngơi” đúng cách. Tình trạng mất ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý như lo âu, rối loạn lưỡng cực, thậm chí là trầm cảm.
Mất ngủ kéo dài không chỉ làm suy giảm sức khỏe thể chất mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần và cảm xúc
2.3. Rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp
Khi thiếu ngủ, cơ thể sẽ sản xuất nhiều hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline. Những hormone này làm tăng nhịp tim, co thắt mạch máu và tăng huyết áp. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, nó có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim và tăng huyết áp mãn tính, tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ, suy tim, đe dọa đến tính mạng.
2.4. Rối loạn nội tiết và tăng cân
Mất ngủ gây rối loạn các hormone kiểm soát cảm giác đói và no, khiến bạn thèm ăn nhiều hơn, đặc biệt là thức ăn giàu tinh bột và chất béo. Đây là lý do vì sao nhiều người thiếu ngủ thường tăng cân không kiểm soát, dễ mắc tiểu đường và rối loạn chuyển hóa.
2.5. Nguy cơ tai nạn
Thiếu ngủ khiến chúng ta thiếu tỉnh táo và dễ ngủ gật vào ban ngày. Điều này không chỉ làm giảm hiệu suất làm việc mà còn dễ gây xảy ra tai nạn trong lúc làm việc hoặc khi tham gia giao thông.
Lái xe trong trạng thái thiếu tỉnh táo có thể gây ra tai nạn nguy hiểm
3. Làm sao để cải thiện tình trạng mất ngủ kéo dài
Tình trạng mất ngủ thông thường có thể được cải thiện khi điều chỉnh một số thói quen trong sinh hoạt hàng ngày kết hợp với các liệu pháp tự nhiên như:
- Tạo thói quen ngủ và thức dậy đúng giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Điều này giúp điều hòa đồng hồ sinh học của cơ thể và thiết lập nhịp điệu giấc ngủ tự nhiên.
- Hạn chế sử dụng điện thoại và các thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ.
- Tạo môi trường ngủ lý tưởng, không gian yên tĩnh, ánh sáng và nhiệt độ phòng phù hợp.
- Hạn chế uống trà, cà phê hoặc sử dụng các chất kích thích vào buổi tối.
- Tránh ăn quá no hoặc ăn các thực phẩm khó tiêu vào buổi tối.
- Thực hiện các hoạt động thư giãn giúp cơ thể và tâm trí sẵn sàng cho giấc ngủ như đọc sách, nghe nhạc, thiền hoặc hít thở sâu
- Duy trì các hoạt động thể chất như đi bộ, đạp xe, yoga, bơi lội giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Tuy nhiên, tránh tập thể dục quá muộn vì có thể gây hưng phấn thần kinh, khiến khó ngủ hơn.
- Kiểm soát căng thẳng bằng cách viết nhật ký, thiền định hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, gia đình, chuyên gia tâm lý.
- Sử dụng một số thảo dược như tâm sen, lạc tiên, valerian, hoa cúc có thể giúp an thần, hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài không cải thiện bằng các biện pháp thông thường, bạn nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn sử dụng thuốc hỗ trợ hoặc liệu pháp tâm lý.
4. Khi nào bị mất ngủ cần đi khám bác sĩ
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, trở nên trầm trọng và không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp thư giãn, thay đổi lối sống thì bạn nên chủ động đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và điều trị đúng cách. Đặc biệt, nếu tình trạng mất ngủ đi kèm với những triệu chứng sau, rất có thể bạn đang mắc phải các rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng hoặc bệnh lý tiềm ẩn cần được can thiệp sớm:
- Hội chứng ngưng thở khi ngủ: Khó ngủ, ngủ không sâu, ngáy to, khó thở, thở khò khè trong lúc ngủ, mệt mỏi, đau đầu khi tỉnh dậy…
- Hội chứng chân không yên: Cảm giác khó chịu, ngứa ngáy hoặc co giật ở chân vào ban đêm khiến người bệnh khó ngủ, dễ tỉnh dậy dễ đêm.
- Mất ngủ có thể là biểu hiện của các vấn đề về tâm lý như trầm cảm, lo âu…
Việc thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như đo đa ký giấc ngủ (polysomnography) giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Mất ngủ kéo dài là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Từ suy giảm khả năng tập trung, nguy cơ mắc các bệnh lý mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, béo phì đến các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu, tác hại của mất ngủ kéo dài là vô cùng lớn.
Nếu bạn đang gặp phải tình trạng mất ngủ kéo dài kèm theo một số triệu chứng bất thường như ngáy to, thở khò khè, đau đầu khi tỉnh dậy hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, đây có thể là dấu hiệu của các rối loạn giấc ngủ nguy hiểm như chứng ngưng thở khi ngủ hoặc các bệnh lý tiềm ẩn khác. Đừng chần chừ, hãy thăm khám bác sĩ sớm để được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả.
Hãy sớm thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân khiến bạn mất ngủ và điều trị hiệu quả
Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 là địa chỉ uy tín hàng đầu trong việc thăm khám và điều trị các rối loạn giấc ngủ. Bên cạnh đó, bạn có thể xin tư vấn bác sĩ về việc thực hiện đo đa ký giấc ngủ, một kỹ thuật chẩn đoán hiện đại, an toàn, giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân mất ngủ, đặc biệt là các trường hợp nghi ngờ mắc chứng ngưng thở khi ngủ.
Liên hệ 1900 6923 để đặt lịch thăm khám với các chuyên gia tại Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1, giúp bạn lấy lại giấc ngủ ngon và nâng cao chất lượng cuộc sống.
