Bài viết được biên soạn bởi: TTƯT.TS.BS Nguyễn Vinh Quang - PGĐ chuyên môn kiêm Trưởng LCK Nội tiết - Nội Tim mạch

 Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp, người bệnh buộc phải sử dụng thuốc hormone tuyến giáp suốt đời. Tuy nhiên, không ít người còn băn khoăn về liều dùng, cách uống và việc theo dõi trong quá trình điều trị. Trong bài viết này, các chuyên gia Nội tiết tại PKBVDHYD1 sẽ hướng dẫn bạn sử thuốc đúng cách và theo dõi định kỳ để kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ tái phát.

1. Vì sao phải uống hormone tuyến giáp suốt đời?

 Tuyến giáp là cơ quan sản xuất hormone giúp điều hòa chuyển hóa, tim mạch, thần kinh và nhiều chức năng sống quan trọng khác. Khi tuyến giáp đã bị cắt bỏ hoàn toàn, cơ thể không thể tự tạo ra hormone, do đó người bệnh buộc phải dùng thuốc hormone thay thế.

 Ngoài vai trò thay thế hormone, thuốc còn giúp kiểm soát nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH) – yếu tố có thể kích thích sự phát triển của các tế bào ung thư tuyến giáp còn sót lại. Mức TSH này sẽ khác nhau tùy thuộc vào nguy cơ tái phát ung thư, giai đoạn bệnh và kết quả theo dõi sau điều trị.

 Cơ thể không thể tự tạo hormone tuyến sau phẫu thuật loại bỏ tuyến giáp

2. Thuốc hormone giáp hoạt động như thế nào?

 Nhiều người cho rằng thuốc hormone giáp chỉ đơn giản là "bù lại phần hormone bị thiếu". Thực tế, ở bệnh nhân ung thư tuyến giáp, thuốc còn có vai trò kiểm soát hoạt động của tuyến yên nhằm hạn chế sự phát triển của các tế bào ung thư còn sót lại.

2.1. Thuốc hormone giáp không chỉ để "bù thiếu"

 Khác với suy giáp thông thường, ở người bệnh ung thư tuyến giáp, thuốc hormone giáp được sử dụng với hai mục đích song song:

 ●       Bổ sung hormone tuyến giáp cho cơ thể

 ●       Giữ hormone kích thích tuyến giáp (TSH) ở mức phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ tái phát ung thư

 Chính vì vậy, liều thuốc ở người bệnh ung thư tuyến giáp thường cao hơn liều dùng cho người suy giáp thông thường và cần được điều chỉnh cẩn trọng.

 Thuốc hormone giáp duy trì TSH ở mức ổn định nhằm hạn chế nguy cơ tái phát ung thư

2.2. Mục tiêu TSH không giống nhau ở mọi người bệnh

 Không phải tất cả người bệnh đều cần duy trì TSH ở cùng một mức. Tùy thuộc vào từng trường hợp, bác sĩ sẽ xây dựng mục tiêu điều trị khác nhau dựa trên:

 ●       Nguy cơ tái phát ung thư

 ●       Giai đoạn sau điều trị

 ●       Kết quả xét nghiệm

 ●       Tuổi tác

 ●       Các bệnh lý tim mạch hoặc loãng xương đi kèm

 Ở người nguy cơ thấp, mục tiêu chủ yếu là duy trì hormone ở mức sinh lý bình thường. Ngược lại, với những trường hợp nguy cơ cao hoặc còn bệnh tồn dư, bác sĩ có thể chỉ định ức chế TSH sâu hơn để hạn chế kích thích tế bào ung thư phát triển.

 Mục tiêu sử dụng thuốc khác nhau tùy thuộc vào các yếu tố nguy cơ

2.3. Mục tiêu TSH có thể thay đổi theo thời gian

 Một điều nhiều người bệnh chưa biết là mức TSH mục tiêu không cố định suốt đời. Sau nhiều năm điều trị, nếu kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cho thấy bệnh ổn định, không có dấu hiệu tái phát, bác sĩ có thể điều chỉnh mục tiêu TSH theo hướng ít ức chế hơn. Việc này giúp giảm nguy cơ xuất hiện các tác dụng không mong muốn của việc dùng hormone liều cao kéo dài như:

 ●       Tim đập nhanh.

 ●       Rối loạn nhịp tim.

 ●       Rung nhĩ.

 ●       Giảm mật độ xương.

 ●       Loãng xương, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh và người cao tuổi.

 Do đó, người bệnh cần tái khám đúng lịch để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh liều thuốc phù hợp với từng giai đoạn điều trị.

2.4. Điều chỉnh liều thuốc dựa vào những xét nghiệm nào?

 Việc điều chỉnh liều hormone tuyến giáp không dựa vào cảm giác của người bệnh mà phải căn cứ trên kết quả theo dõi các chỉ số dưới đây.

 ●       TSH: Chỉ số quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả điều trị và điều chỉnh liều thuốc.

 ●       FT4: Đánh giá nồng độ hormone tuyến giáp trong máu, giúp phát hiện tình trạng dùng thiếu hoặc quá liều.

 ●       Thyroglobulin (Tg): Là dấu ấn quan trọng giúp theo dõi nguy cơ tái phát ung thư tuyến giáp sau điều trị.

 Người bệnh không được tự ý thay đổi liều thuốc chỉ vì thấy khỏe hơn hoặc xuất hiện một vài triệu chứng bất thường. Mọi điều chỉnh cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

 Việc điều chỉnh liều dùng phải căn cứ dựa trên các chỉ số quan trọng

3. Nguy cơ nếu dùng thuốc hormone giáp không đúng liều

 Việc tự ý thay đổi liều lượng hoặc sử dụng hormone tuyến giáp không đúng chỉ định có thể phá vỡ sự cân bằng nội tiết, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe:

 ●   Khi dùng quá liều (Cường giáp nhân tạo): Có thể dẫn đến tình trạng hồi hộp, trống ngực, tim đập nhanh, tăng nguy cơ rung nhĩ và đẩy nhanh quá trình loãng xương.

 ●   Khi dùng thiếu liều (Suy giáp): Gây ra tình trạng mệt mỏi, uể oải, tăng cân, suy giáp và nghiêm trọng nhất là làm tăng nguy cơ ung thư tái phát do nồng độ TSH không được ức chế thỏa đáng.

 Thiếu hormone tuyến giáp có thể dẫn đến suy giáp và làm tăng nguy cơ tái phát ung thư

4. Nên uống thuốc hormone giáp như thế nào cho đúng?

 Để thuốc đạt hiệu quả tối ưu, người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng.

 ●       Uống thuốc khi bụng đói, tốt nhất vào buổi sáng.

 ●       Uống trước bữa ăn từ 30–60 phút.

 ●       Chỉ uống với nước lọc.

 ●       Không uống cùng sữa, cà phê, nước trái cây hoặc đồ uống có chứa đậu nành.

 ●       Không dùng đồng thời với thuốc hoặc thực phẩm bổ sung chứa canxi, sắt, magie; nên uống cách nhau ít nhất 4 giờ.

 Việc uống thuốc không đúng thời điểm hoặc kết hợp với các thực phẩm làm giảm hấp thu có thể khiến nồng độ hormone trong máu không ổn định, gây khó khăn cho quá trình điều chỉnh liều điều trị.

 Uống thuốc đúng thời điểm và liều lượng được hướng dẫn

5. Quên uống thuốc hormone giáp có nguy hiểm không?

 Hormone tuyến giáp có thời gian tác dụng khá dài, vì vậy quên một liều đơn lẻ thường không gây ảnh hưởng nghiêm trọng ngay lập tức.

 Nếu nhớ ra trong ngày, người bệnh nên uống ngay khi có thể. Tuy nhiên, nếu đã gần đến thời điểm uống liều tiếp theo thì nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng thuốc như bình thường. Không tự ý uống gấp đôi liều để bù.

 Mặc dù vậy, việc quên thuốc nhiều lần hoặc thường xuyên sẽ khiến nồng độ TSH tăng lên, làm giảm hiệu quả điều trị, gây suy giáp và có thể làm tăng nguy cơ tái phát ung thư. Do đó, người bệnh nên tạo thói quen uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày hoặc sử dụng các công cụ nhắc lịch để tránh quên thuốc.

 Ung thư tuyến giáp có thể tái phát nếu nồng độ TSH tăng lên

 Sử dụng thuốc hormone tuyến giáp sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp là một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị và theo dõi lâu dài. Việc dùng thuốc đúng liều, đúng thời điểm, tái khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ không chỉ giúp duy trì chức năng chuyển hóa bình thường của cơ thể mà còn góp phần kiểm soát nồng độ TSH, giảm nguy cơ tái phát ung thư và nâng cao chất lượng cuộc sống.

 Để theo dõi hiệu quả điều trị, người bệnh cần được kiểm tra định kỳ các chỉ số quan trọng như TSH, FT4 và Thyroglobulin (Tg), đồng thời điều chỉnh liều thuốc phù hợp theo từng giai đoạn bệnh. Người bệnh không nên tự ý thay đổi hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị và làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng.

 Nếu cần được tư vấn về sử dụng thuốc hormone tuyến giáp sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp, theo dõi sau điều trị hoặc đánh giá nguy cơ tái phát, người bệnh có thể đến Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để được thăm khám. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Nội tiết giàu kinh nghiệm cùng hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hiện đại, phòng khám xây dựng phác đồ theo dõi và điều chỉnh liều hormone tuyến giáp phù hợp cho từng người bệnh, góp phần tối ưu hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

 Liên hệ hotline 1900 6923 để được tư vấn và đặt lịch thăm khám cùng các chuyên gia Nội tiết tại PKBVDHYD1 ngay hôm nay!