ĐO ÂM ỐC TAI OAE CHẨN ĐOÁN BỆNH KHIẾM THÍNH Ở TRẺ

Khiếm thính ở trẻ nhỏ đôi khi khó nhận biết bằng quan sát thông thường, đặc biệt trong những năm đầu đời khi trẻ chưa thể chủ động mô tả khả năng nghe của mình. Đo âm ốc tai OAE là một kỹ thuật thăm dò thính giác không xâm lấn, thường được sử dụng để sàng lọc chức năng ốc tai và phát hiện nguy cơ suy giảm thính lực ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây sẽ giúp phụ huynh hiểu rõ để an tâm đồng hành cùng con.

 

 

1. Đo âm ốc tai OAE là gì?

 Đo âm ốc tai OAE (Otoacoustic Emissions) là kỹ thuật ghi nhận các âm thanh rất nhỏ do ốc tai tạo ra để đáp ứng với một kích thích âm thanh được đưa vào tai. Một đầu dò siêu nhỏ chứa loa phát âm thanh và micro nhạy cảm được đặt nhẹ nhàng vào ống tai trẻ để ghi lại năng lượng âm thanh phản hồi này:

 ●     Có âm phản xạ OAE (PASS - Đạt): Cho thấy các tế bào lông ngoài của ốc tai hoạt động bình thường, đường truyền tai ngoài và tai giữa thông thoáng.

 ●     Không có âm phản xạ OAE (REFER - Cần kiểm tra lại): Cho thấy tế bào lông ngoài tổn thương hoặc có chướng ngại vật cản trở đường dẫn truyền âm thanh (dịch tai giữa, chất gây, ráy tai).

 Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, OAE có thể được sử dụng trong chương trình sàng lọc thính lực, nhất là khi trẻ chưa đủ khả năng hợp tác với những phương pháp kiểm tra thính giác chủ quan. Tuy nhiên, OAE không phải là phép đo đánh giá toàn bộ hệ thống thính giác. Kết quả cần được bác sĩ chuyên khoa thính học hoặc tai mũi họng đánh giá trong bối cảnh tuổi, tiền sử và các kết quả kiểm tra khác của trẻ.

 Đo âm ốc tai OAE đánh giá đáp ứng của các tế bào lông ngoài khi được kích thích

2. Đo âm ốc tai OAE giúp chẩn đoán bệnh gì?

 Kết quả OAE đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện và hỗ trợ chẩn đoán các tình trạng bệnh lý sau:

 ●     Khiếm thính bẩm sinh: Giúp phát hiện sớm tình trạng tổn thương, suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng của các tế bào lông ngoài trong ốc tai ngay từ 24–48 giờ sau khi sinh, tạo cơ hội can thiệp sớm trong "thời gian vàng".

 ●     Bệnh lý cản trở đường dẫn truyền (Tai ngoài & Tai giữa): Hỗ trợ nhận diện các chướng ngại vật cản trở âm thanh phản xạ trở lại ống tai ngoài như: đọng chất gây sơ sinh, dị vật, hoặc tình trạng viêm tai giữa tiết dịch (dịch tích tụ trong tai giữa).

 ●     Rối loạn phổ thần kinh thính giác (ANSD - Auditory Neuropathy Spectrum Disorder): Việc kết hợp giữa đo OAE và đo điện thính giác thân não (ABR) giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác bệnh lý phức tạp này. Ở trẻ mắc ANSD, kết quả OAE vẫn bình thường (tế bào lông ngoài còn hoạt động) nhưng kết quả ABR lại bất thường do tổn thương dây thần kinh thính giác hoặc các đường dẫn truyền thần kinh lên não.

 ●     Nhiễm độc tai do thuốc hoặc do tiếng ồn lớn: Đối với trẻ lớn hoặc người bệnh đang điều trị bằng các loại thuốc có nguy cơ gây độc cho tai (như kháng sinh dòng Aminoglycoside, hóa trị Cisplatin...), đo OAE định kỳ giúp phát hiện sớm những tổn thương nhẹ của tế bào lông ngoài trước khi độc tính ảnh hưởng trực tiếp đến ngưỡng nghe lời nói.


 Đo OAE hỗ trợ sàng lọc khiếm thính bẩm sinh

3. Ưu điểm của đo âm ốc tai OAE

 So với các phương pháp đánh giá thính lực cần trẻ phản ứng hoặc hợp tác, đo OAE có nhiều ưu điểm trong sàng lọc thính lực, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

 ●     Thực hiện nhanh: Thời gian đo thường chỉ mất vài phút, thuận tiện cho việc sàng lọc thính lực ở nhiều trẻ.

 ●     Khách quan: Kết quả dựa trên đáp ứng sinh lý của hệ thống thính giác, không yêu cầu trẻ phải trả lời hoặc thực hiện thao tác theo hướng dẫn. Vì vậy, OAE đặc biệt phù hợp với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa có khả năng hợp tác với các bài kiểm tra thính lực chủ quan.

 ●     Không xâm lấn, không gây đau: Đầu dò nhỏ được đặt trong ống tai để phát âm thanh kích thích và ghi nhận đáp ứng từ ốc tai. Trẻ có thể được đo khi đang ngủ hoặc nằm yên.

 ●     Hỗ trợ sàng lọc sớm: OAE có thể giúp nhận diện những trẻ có nguy cơ suy giảm thính lực để tiếp tục được kiểm tra và đánh giá chuyên sâu khi cần thiết.

 ●     Chi phí và thời gian thực hiện thường thấp hơn một số phương pháp điện sinh lý chuyên sâu: Đây là một trong những lý do OAE được sử dụng phổ biến trong các chương trình sàng lọc thính lực sơ sinh.

 OAE không xâm lấn không gây đau và có thể thực hiện nhanh chóng

4. Quy trình đo âm ốc tai OAE

 Đo OAE tương đối đơn giản, không xâm lấn và thường không gây khó chịu cho trẻ.

Bước 1: Kiểm tra tai trước khi đo

 Nhân viên y tế kiểm tra tình trạng tai ngoài và ống tai để đảm bảo đầu dò có thể đặt đúng vị trí. Ráy tai, dịch hoặc những bất thường ở tai giữa có thể ảnh hưởng đến khả năng truyền âm thanh và kết quả OAE.

Bước 2: Đặt đầu dò vào ống tai

 Một đầu dò nhỏ, phù hợp với kích thước tai của trẻ, được đặt nhẹ nhàng vào ống tai. Thiết bị phát ra các kích thích âm thanh và sử dụng microphone nhạy để ghi nhận đáp ứng âm thanh do ốc tai tạo ra.

Bước 3: Ghi nhận và phân tích tín hiệu

 Máy sẽ ghi nhận tín hiệu OAE và tự động phân tích theo các tiêu chí được thiết lập trên thiết bị. Trong quá trình đo, trẻ nên ngủ hoặc nằm yên và môi trường xung quanh nên tương đối yên tĩnh để hạn chế nhiễu, giúp quá trình ghi nhận tín hiệu thuận lợi hơn.

Bước 4: Đánh giá kết quả

 Kết quả sàng lọc thường được thể hiện theo dạng “Đạt” (Pass) hoặc “Không đạt/Cần kiểm tra thêm” (Refer) tùy theo thiết bị và quy trình sàng lọc. Nếu trẻ có kết quả chưa đạt, điều này không đồng nghĩa trẻ chắc chắn bị khiếm thính. Ráy tai, dịch tai giữa hoặc các yếu tố kỹ thuật cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Trẻ có thể được hẹn đo lại hoặc thực hiện thêm các phương pháp đánh giá thính lực chuyên sâu như ABR theo chỉ định của bác sĩ.

 Quá trình đo OAE thường không gây khó chịu cho trẻ

5. Lưu ý khi đo âm ốc tai OAE

 Để quá trình đo diễn ra thuận lợi, cha mẹ nên lưu ý:

 ●     Cho trẻ nghỉ ngơi trước khi đo: Trẻ ngủ hoặc nằm yên sẽ giúp hạn chế nhiễu do cử động và tiếng khóc.

 ●     Hạn chế tiếng ồn xung quanh: Tiếng khóc, tiếng nói chuyện hoặc âm thanh môi trường có thể ảnh hưởng đến quá trình ghi nhận tín hiệu OAE.

 ●     Không tự ý lấy ráy tai sâu trước khi kiểm tra: Nếu nghi ngờ trẻ có nhiều ráy tai hoặc vấn đề tại ống tai, phụ huynh nên trao đổi với nhân viên y tế.

 ●     Thông báo cho bác sĩ về tiền sử của trẻ: Đặc biệt khi trẻ sinh non, từng điều trị tại đơn vị hồi sức sơ sinh hoặc có các yếu tố nguy cơ suy giảm thính lực.

 ●     Không kết luận tình trạng thính lực chỉ dựa trên một lần đo OAE: Kết quả cần được xem xét cùng tiền sử, biểu hiện của trẻ và các phương pháp đánh giá khác khi cần thiết.

 Phụ huynh nên cho trẻ nghỉ ngơi trước khi đo

 Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện không giật mình hoặc không phản ứng với âm thanh, không quay đầu về phía âm thanh khi đến độ tuổi phù hợp, chậm phát triển ngôn ngữ hoặc có dấu hiệu bất thường về khả năng nghe, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá thính lực càng sớm càng tốt.

 Đo âm ốc tai OAE là phương pháp không xâm lấn, thực hiện nhanh và đặc biệt hữu ích trong sàng lọc chức năng ốc tai và nguy cơ suy giảm thính lực ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ. Tuy nhiên, OAE chủ yếu phản ánh hoạt động của ốc tai và không thể thay thế toàn bộ quá trình đánh giá thính lực. Khi kết quả sàng lọc bất thường hoặc trẻ có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định thêm ABR và các phương pháp kiểm tra chuyên sâu để xác định chính xác tình trạng thính giác.

 Nếu nhận thấy trẻ sơ sinh không phản ứng với âm thanh lớn, trẻ chậm nói hoặc có kết quả tầm soát thính lực chưa đạt, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời. Liên hệ hotline 1900 6923 hoặc đến ngay Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 để được đội ngũ chuyên gia hàng đầu tư vấn và đồng hành chăm sóc sức nghe cho con bạn!