Bệnh động kinh là một rối loạn thần kinh mạn tính, đặc trưng bởi các cơn co giật tái phát do hoạt động điện bất thường của não. Dù chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh tuân thủ điều trị và xây dựng lối sống phù hợp. Việc chăm sóc đúng cách tại nhà không chỉ giúp giảm tần suất cơn co giật mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
1. Động kinh là gì?
Động kinh là tình trạng não bộ xuất hiện những “cơn phóng điện” bất thường, làm gián đoạn hoạt động bình thường của các tế bào thần kinh. Điều này dẫn đến các cơn co giật hoặc những biểu hiện thay đổi về ý thức, hành vi, cảm giác.
Cơn động kinh có thể biểu hiện rất đa dạng, từ co giật toàn thân, mất ý thức, đến các triệu chứng nhẹ hơn như nhìn đơ, mất tập trung trong vài giây hoặc cảm giác lạ thoáng qua.
Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ em đến người cao tuổi. Nguyên nhân có thể liên quan đến chấn thương não, di truyền, đột quỵ, nhiễm trùng thần kinh hoặc đôi khi không xác định được nguyên nhân rõ ràng.
Động kinh đặc trưng bởi những cơn co giật hoặc thay đổi ý thức đột ngột
2. Theo dõi cơn động kinh - "Chìa khóa" kiểm soát bệnh
Một trong những việc quan trọng nhất trong quá trình điều trị là theo dõi cơn động kinh thông qua nhật ký cơn giật. Việc ghi chép chi tiết giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả thuốc và điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.
Gia đình nên lưu lại các thông tin sau:
● Thời gian: Cơn bắt đầu lúc nào? (Sáng sớm, khi đang ngủ hay lúc mệt mỏi?). Cơn kéo dài bao nhiêu giây/phút?
● Biểu hiện chi tiết: Người bệnh có trợn mắt, nghiến răng, co cứng tay chân hay chỉ đơn giản là nhìn chằm chằm vào khoảng không? Có bị tím tái hay sùi bọt mép không?
● Yếu tố khởi phát: Trước đó người bệnh có bị thiếu ngủ, căng thẳng, quên uống thuốc hay uống rượu bia không?
● Giai đoạn hồi phục: Sau cơn, người bệnh mất bao lâu để tỉnh lại? Có bị đau đầu, buồn ngủ hay lú lẫn không?
Việc theo dõi đều đặn sẽ giúp nhận diện các yếu tố khởi phát và kiểm soát bệnh tốt hơn.
Việc ghi chép chi tiết đặc điểm cơn động kinh giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị
3. Lịch trình sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng cho người bệnh động kinh
Lối sống khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế cơn động kinh tái phát. Người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
● Dinh dưỡng cân bằng: Không có chế độ ăn “chuẩn” cho tất cả bệnh nhân, tuy nhiên người bệnh cần ăn uống đầy đủ, đúng giờ để tránh hạ đường huyết – yếu tố dễ kích hoạt cơn co giật.
● Hạn chế chất kích thích: Rượu, bia và các đồ uống chứa caffeine có thể làm tăng nguy cơ khởi phát cơn động kinh, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc điều trị.
● Ngủ đủ giấc: Thiếu ngủ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây lên cơn. Người bệnh nên duy trì giấc ngủ từ 7–9 tiếng mỗi ngày và đi ngủ đúng giờ.
● Đảm bảo an toàn trong sinh hoạt: Người bệnh nên ưu tiên tắm vòi sen thay vì bồn tắm, tránh bơi lội một mình hoặc làm việc trên cao để hạn chế nguy cơ tai nạn khi cơn xảy ra bất ngờ.
Thiếu ngủ là một trong những yếu tố nguy cơ kích hoạt cơn động kinh
4. Khi nào cần đưa người bệnh động kinh đến cơ sở y tế ngay?
Theo hướng dẫn quốc tế, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu:
● Cơn giật kéo dài hơn 5 phút.
● Người bệnh có cơn giật thứ hai ngay sau cơn thứ nhất mà chưa kịp tỉnh lại.
● Người bệnh bị thương trong khi co giật hoặc khó thở sau khi cơn giật kết thúc.
● Đây là lần đầu tiên người bệnh bị lên cơn co giật.
● Phụ nữ có thai hoặc người có bệnh lý tiểu đường bị lên cơn giật.
Đưa người bị động kinh cấp cứu nhanh chóng nếu xuất hiện triệu chứng khó thở
5. Hướng dẫn sơ cứu đúng cách khi có cơn động kinh
Khi gặp người lên cơn động kinh, việc sơ cứu đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ chấn thương và đảm bảo an toàn.
● An toàn: Di chuyển các vật cứng, sắc nhọn ra xa người bệnh. Kê vật mềm dưới đầu.
● Nghiêng: Khi cơn giật giảm, hãy nhẹ nhàng xoay người bệnh nằm nghiêng để làm thông thoáng đường thở.
● Theo dõi: Ở bên cạnh người bệnh cho đến khi họ tỉnh táo hoàn toàn.
● Tuyệt đối không: Không nhét bất cứ thứ gì vào miệng; không cố sức đè chặt để kìm hãm cử động của người bệnh.
Sơ cứu động kinh cần giữ thông thoáng đường thở cho bệnh nhân
Bệnh động kinh không còn là nỗi lo nếu được quản lý đúng cách. Việc hiểu rõ bệnh, theo dõi cơn đều đặn và duy trì lối sống khoa học sẽ giúp người bệnh kiểm soát tốt tình trạng của mình. Chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng chăm sóc tại nhà chính là chìa khóa giúp bảo vệ an toàn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh động kinh.
Nếu bạn hoặc người thân cần sự hỗ trợ từ các chuyên gia để tìm ra giải pháp kiểm soát cơn co giật hiệu quả nhất, đừng ngần ngại liên hệ với Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 qua hotline 1900 6923.
